Miasto ogrodów

Idea miasta ogrodu pojawiła się w Anglii w 1898 roku. Rok później jej autor – Ebenezer Howard – założył Stowarzyszenie Miast Ogrodów, które miało zmienić teorię w praktykę. Udało się już po czterech latach, kiedy to 55 kilometrów od Londynu powstało Letchworth – pierwsza realizacja miasta, które zapewniało swoim mieszkańcom harmonijny kontakt z przyrodą i kulturą.

Najstarsze miasto ogród, leżące w granicach obecnej Polski, to katowicki Giszowiec. W latach 1907-1910 zbudowano tu osiedle dla robotników koncernu Giesches Erben (Spadkobiercy Gieschego) – głównie górników dzisiejszej kopalni Wieczorek (dawniej Giesche). Osiedle, zgodne z wytycznymi Howarda, zaprojektowali Jerzey i Emil Zillmannowie, architekci z Charlottenburga. W centrum znajdował się plac, wokół którego zgromadzono szkoły, sklepy, pocztę, gospodę (przystosowaną do przyjmowania profesjonalnych zespołów teatralnych!), administrację osiedla, łaźnię, pralnię i domy noclegowe. Przy wewnętrznych ulicach ustawiono dwu- i czterorodzinne domy z ogródkami. Wszystkie budynki nawiązywały do regionalnego stylu i były wyposażone w spadziste dachy z dużym okapem oraz otwarte przedsionki. Mimo tego w całym osiedlu nie było dwóch identycznych budynków. Różniły się od siebie dachami, wejściami, altanami... W 1914 roku Giszowiec, Janów i Nikiszowiec połączyła bezpłatna wąskotorówka zwana „Balkan Ekspresem”.

20 lat później – pod koniec lat 30. ubiegłego wieku – w miastach województwa śląskiego zaczęły powstawać ogródki jordanowskie z pawilonami przedszkolnymi i sportowo-rekreacyjnymi. W Katowicach udało się wybudować co najmniej 4 ogrody. Ich ślady najłatwiej znajdziemy przy ulicach Barbary 25, Gliwickiej 212 i Hallera 72. Dodatkowo, w stolicy województwa powstawały place zabaw, obowiązkowo wyposażone w brodzik i piaszczyste plaże. Odległość między takimi miejscami mogła wynosić maksymalnie 1500 metrów. Fontanna przy Placu Andrzeja to prawdopodobnie pozostałość po dawnym brodziku i plaży.

W latach 70. wiele budynków Giszowca rozebrano, a ich miejsce zajęły jedenastopiętrowe bloki z wielkiej płyty. Zniszczeniu dzielnicy zapobiegło wpisanie układu urbanistycznego i części domów do rejestru zabytków. Teraz, równo100 lat po narodzinach Giszowca, mamy szansę na rozwinięcie pomysłów dawnych mieszkańców naszego miasta. Unikalny charakter Katowic wynika z niezwykłego zderzenia industrializacji i natury. To inspiruje do współczesnego marzenia o Katowicach – Mieście Ogrodów.

Wyobraź sobie, że pomiędzy ścianami Twojego podwórka powstaje ogród wertykalny, podczas gdy w Twoim ulubionym parku wyrasta ogród dźwięku, a tuż za rogiem trafiasz na ogród obrazu...

Potrafisz to sobie wyobrazić?

 
Prezentacja Katowice Miasto Ogrodów

2016katowice.eu