Energia ma znaczenie

W ciągu ostatniej dekady Kazachstan rozwinął swoją gospodarkę stając się liderem Azji środkowej w rezultacie reform wolnorynkowych. Po odzyskaniu niepodległości, na początku lat 90-tych, gospodarka Kazachstanu była w krytycznej sytuacji z PKB równym -12 %. W następstwie stopniowego upadku gospodarczego władze Kazachstanu stanęły przed problemem wyboru strategii rozwoju, decydując się na skumulowanie inwestycji w sektorach ropy naftowej i gazu ziemnego, co wpłynęło na wzrost przychodów państwa i pozwoliło na wprowadzenie ambitnego programu modernizacji całej gospodarki. Rezultatem była „Strategia dla Kazachstanu 2030” ogłoszona prze prezydenta Nursułtana Nazarbajewa w 1997 roku. Otwarcie na inwestycje zagraniczne, w szczególności w sektorze ropy naftowej, zapewniło stabilizację i rozwój ekonomiczny. W roku 1998, w rezultacie kryzysu gospodarczego w Rosji oraz znacznego spadku cen ropy naftowej, PKB Kazachstanu wyniosło -2,5%, ale do roku 2000 nastąpił wzrost o 9,6%. Ten wielki przeskok oraz rosnąca gospodarka uczyniły to państwo najszybciej rozwijającym się rynkiem w regionie Morza Kaspijskiego.

Szacuje się, że zasoby Kazachstanu wynoszą 30 miliardów baryłek ropy naftowej, dając mu tym samym 11 pozycję na świecie. Taką samą pozycję dają Kazachstanowi zasoby gazu ziemnego, skalkulowane na poziomie pomiędzy 1,5 a 2 trylionami metrów sześciennych. W roku 2006, w kontekście wzrastającej produkcji ropy i gazu ziemnego, prezydent Nazarbajew powiedział, że wkrótce Kazachstan stanie się jednym z filarów bezpieczeństwa energetycznego Europie i Azji. Poza ropą i gazem, państwo to ma także największe zasoby węgla kamiennego w Azji środkowej (ponad 30 miliardów ton), ogromne zasoby miedzi (piąte co do wielkości w świecie) oraz uranu (19% udokumentowanych zasobów światowych).

Kazachstan wzbogacił się na boomie na rynku ropy naftowej, gdy eksport ropy wynosił średnio 12 miliardów Euro – stanowiąc tym samym około 70% wartości całego eksportu państwa. Zgodnie z oficjalnymi danymi, sektory ropy naftowej i gazu stanowią około 13% PKB Kazachstanu. Duże znaczenie ma także strategiczne położenie Kazachstanu. Pozwala ono kontrolować przepływ energii i surowców z Azji środkowej na wschód (Chiny) oraz zachód (Rosja, UE) – jest to szczególnie ważne w kontekście wzrastającej konkurencji w kwestii kontroli nad ograniczonymi zasobami.

Jeśli chodzi o sprawy energetyczne, Kazachstan jest silnie związany z Rosją ze względu na swoje położenie. Powinniśmy pamiętać, że te 2 państwa (jak również Azerbejdżan) są największymi eksporterami materiałów energetycznych w regionie, a to czynnik zbliżający je do siebie. Kazachstan dążył także do wzmocnienia współpracy energetycznej z UE podpisując w 2006 „list intencyjny”, którego celem było ułatwienie importu ropy i gazu z tej dużej centralno azjatyckiej republiki. Miał to być krok zmniejszający zależność energetyczną od Rosji i państw Środkowego Wschodu, jednakże jasnym jest, że pomyślna współpraca na tym polu ważniejsza jest dla Europy niż dla Kazachstanu.